HTM is een maatschappelijk betrokken bedrijf en zet zich in voor een leefbare stad. Sociale veiligheid hoort daar ook bij.
'Een poging tot zakkenrollen mislukt dankzij een oplettende beveiligingsmedewerker. De zakkenrollers haasten zich de winkel uit en springen in een tram die net aan komt rijden. Het is nu zaak de collega-beveiligers in de tram razendsnel via de portofoon te waarschuwen. Let op zakkenrollers!'
Een dergelijke actie is alleen mogelijk als de beveiligers van verschillende organisaties een gemeenschappelijk portofoonkanaal hebben. Dit is dan ook hét onderwerp van gesprek binnen het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO).
Wat is het Keurmerk Veilig Ondernemen?
Het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) is een manier om te werken aan de veiligheid in een gebied met veel bedrijvigheid. Ondernemers, politie en gemeente werken in Den Haag samen aan een aantrekkelijke, veilige en schone binnenstad. Hierover hebben zij afspraken gemaakt. De kracht van het KVO zit hem in de brede en gelijktijdige aanpak op veel fronten.
HTM werkt mee aan een veiliger centrum
HTM zet zich (onder andere) in voor het gemeenschappelijke portofoonkanaal waarmee de verschillende partijen optimaal kunnen samenwerken aan een veiliger Haags centrum. Daarnaast houdt HTM de sociale veiligheid en de verkeersveiligheid, gerelateerd aan de ligging van de halte, continue in de gaten. In samenwerking met het KVO zijn verschillende maatregelen gerealiseerd, gericht op de veiligheid van de reizigers in de voertuigen en bij de halten.
Met (instap-)controles, beveiligingsmedewerkers en camera’s worden ongewenste personen zoveel mogelijk geweerd. Een goed voorbeeld is de halte Bierkade/Spui. Deze halte was een lange tijd berucht om overlast die werd veroorzaakt door hangjongeren. Door de extra inzet van controleurs en beveiligingspersoneel op deze halte, is de overlast aanzienlijk verminderd. De controleurs gebruiken de halte om over te stappen op een volgende tram. Zo is de halte met grote regelmaat goed bemand en blijven onregelmatigheden veelal uit.
Wie zijn de partners?
Het Keurmerk Veilig Ondernemen is een samenwerkingsverband tussen ondernemers, politie en gemeente. De partners zijn:
HTM heeft ongeveer 175 controleurs in dienst. Het merendeel van hen beschikt over Buitengewone Opsporings Bevoegdheid (BOA). Dat betekent dat deze HTM'ers een boete (Proces Verbaal) mogen uitschrijven. De Service- en Toezichthouders die bij HTM werken, beschikken niet over BOA. Deze medewerkers worden vooral ingezet om schooljeugd te begeleiden, informatie te verschaffen en service te verlenen. Daarnaast heeft HTM een contract met een beveiligingsbedrijf. Via dit bedrijf worden dagelijks ruim 50 beveiligingsmedewerkers ingezet. Zij zien toe op de veiligheid van de reizigers en het HTM-personeel dat werkzaam is in bus of tram. Verder voeren zij instapcontroles uit en werken zij samen met de controleurs. Beveiligingsmedewerkers zijn niet bevoegd een boete uit te schrijven. Deze medewerkers dragen geen HTM-kleding maar een uniform van het beveiligingsbedrijf waarvoor zij werken.
Het controlebeleid en boetes
HTM zet dagelijks ruim 175 controleurs in verspreid over alle trams en bussen van HTM. Daarbij richt HTM de controle op die lijnen en trajecten waarop een verbetering van sociale veiligheid het meest nodig is. Een controleteam bestaat gemiddeld uit 4 medewerkers. Dit team controleert of klanten reizen met een geldig vervoerbewijs. Als een klant niet beschikt over een geldig vervoerbewijs, krijgt hij een HTM controlekaart van € 25,- aangeboden. Dit vervoerbewijs wordt ter plaatse betaald aan en afgestempeld door de controleur. De reiziger mag met dit vervoerbewijs zijn reis met HTM afmaken tot uiterlijk 1,5 uur na stempeltijd. Als de reiziger deze kaart niet wil of kan kopen, krijgt hij een boete van € 38,50.
Samenwerking met politie
In samenwerking met politie, houdt HTM regelmatig zogenoemde repressieve controle-acties. Bij deze controle-acties, die van tevoren op de website worden aangekondigd bij de rubriek "Laatste nieuws", krijgen reizigers zonder geldig vervoerbewijs direct een boete. Deze methode richt zich vooral op de "berekende" zwartrijder en is bedoeld om het reizen zonder geldig vervoerbewijs te ontmoedigen.
Instapcontroles; houd uw vervoerbewijs bij de hand!
Dagelijks voert HTM instapcontroles uit op verschillende haltes. Tijdens zo´n controle wordt de desbetreffende halte afgezet met linten of worden er speciale borden op de halte gezet. Medewerkers van een beveiligingsbedrijf voeren samen met een controleur de instapcontroles uit. Alle reizigers wordt gevraagd hun vervoerbewijs of OV-chipkaart te tonen voordat ze de halte oplopen. Reizigers die geen vervoerbewijs of OV-chipkaart met saldo of een reisproduct, bij zich hebben, kunnen bij de controleur een 30- of 60 minuten kaartje kopen. Met deze instapcontroles wil HTM ongewenste personen van de haltes weren en reizigers duidelijk maken dat ze een vervoerbewijs moeten hebben in bus of tram.
Onderzoek naar betaalgedrag
Jaarlijks houdt HTM tenminste 2 keer een onderzoek naar het betaalgedrag van reizigers. Alle stedelijke openbaar vervoerbedrijven zijn dit verplicht en moeten de cijfers presenteren aan het Ministerie van Verkeer & Waterstaat. Om een goed beeld te krijgen van het exacte aantal niet betalende reizigers in bus of tram en om oponthoud van het voertuig te voorkomen, is het nodig hiervoor veel controleurs in te zetten. Deze controleurs rijden mee met tram of bus en controleren alle reizigers binnen vastgestelde trajecten. Via dit onderzoek vormt HTM zich een goed beeld van het aantal niet betalende reizigers en de lijnen en trajecten waarop zich de meest niet betalende reizigers bevinden.
Camera's in tram en bus
Eind 2004 zijn alle trams voorzien van camera's. Ook de harmonicabussen worden in 2004 voorzien van camera's. De camerabeelden worden 24 uur bewaard en daarna weer overschreven. Bij calamiteiten kunnen beelden o.a. op verzoek van justitie of politie, worden teruggezien. Camera's werken preventief en kunnen bij strafbare feiten, leiden tot opsporing of aanhouding van daders.
In 2002 is HTM gestart met het geven van voorlichting op scholen. Het eerste project werd ontwikkeld in samenwerking met de gemeente Den Haag, politie Haaglanden, Halt Haaglanden en het toenmalige Terra College. Dit project, dat bedoeld was om de overlast van scholieren in de tram te verminderen, werd 'Trek die lijn' genoemd en was zo succesvol dat er nog vele andere projecten volgden.
Het project 'Trek die lijn' startte in 2002 in het stadsdeel Escamp. Het doel van het project was het verminderen van overlast van scholieren in tram 9. Belangrijk was dat de leerlingen zouden inzien wat de invloed van hun eigen gedrag in de trams en bussen was. Tijdens het project konden zij dit op verschillende manieren ervaren. Aan de hand van hun bevindingen, stelden ze twaalf gedragsregels op waar iedere passagier zich aan zou moeten houden en waarmee zij hun medepassagiers konden aanspreken op afwijkend gedrag. De resultaten van het project waren begin 2003 al zichtbaar! 'Trek die lijn' werd dan ook genomineerd voor de Hein Roethofprijs en won! De Hein Roethofprijs wordt jaarlijks uitgereikt aan het beste initiatief in Nederland om criminaliteit te voorkomen.
Leerlingen bewust maken
Dit succes zorgde ervoor dat dit project werd voortgezet en toegepast werd op andere tramlijnen en bij andere scholen. In 2004 en 2005 werkte HTM samen met onder andere Scholengroep Den Haag Zuid-West, het Johan de Witt College, het Overbosch College, Hofstad Heldring, HALT Haaglanden en de Stichting Formaat. In de huidige projectvorm krijgen de leerlingen gedurende een aantal schooljaren voorlichting in fases. Het project begint in de brugklas. De de leerlingen krijgen eerst voorlichting van twee medewerkers van afdeling Informatie & Controle. Deze medewerkers vertellen welke regels er gelden en waarom die regels er zijn. Ze laten de leerlingen zien wat de consequenties kunnen zijn van lollig bedoelde acties. Veel kinderen realiseren zich bijvoorbeeld niet dat één keer op de noodknop te drukken een taakstraf of zelfs een strafblad kan opleveren. Of dat een tramruit een vermogen kost.
Zelf ervaren werkt
In het tweede jaar gaan diezelfde leerlingen met HTM-medewerkers mee de straat op. Ze krijgen rode HTM-hesjes aan observeren in de tram het gedrag van de reizigers. Onder begeleiding van de HTM-medewerkers mogen ze zelfs iemand aanspreken op het gedrag, bijvoorbeeld iemand die met zijn voeten op de bank zit. Daarnaast krijgen ze een uitgebreide rondleiding door het bedrijf HTM.
In het derde jaar ondervinden de leerlingen aan den lijve hoe het voelt als een tram een noodstop maakt en maken ze aan de hand van een rollenspellen nader kennis met het werk van de HTM-controleurs.
Al deze fases zorgen ervoor dat er een sfeer ontstaat van kennen en gekend worden. Bij problemen kunnen leerling en medewerker elkaar makkelijker vinden en voelt de leerling zich eerder aangesproken. De verwachting is dat het aantal Haagse scholen dat aan dit project meedoet in 2006 zal stijgen.